Ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να εντοπίζεται στην είσοδο ή στο βάθος του κόλπου και περιγράφεται με τον όρο «δυσπαρευνία». Αποτελεί ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο συναίσθημα για όσες γυναίκες τον αντιμετωπίζουν και αναπόφευκτα γεννά εύλογες απορίες για την αιτία που τον προκαλεί. Ας δούμε λοιπόν από τι μπορεί να προέρχεται ο πόνος και τι μπορούμε να κάνουμε για να απαλλαγούμε από την άβολη και επίπονη κατάσταση που δημιουργεί.

Συχνά ο πόνος γίνεται αισθητός κατά την είσοδο. Αυτό συνήθως μεταφράζεται σε ανεπαρκή λίπανση του κόλπου. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οφείλεται στη λήψη φαρμάκων όπως αντισταμινικά, αντικαταθλιπτικά ή κάποιες φορές ορισμένα αντισυλληπτικά. Από την άλλη, η μειωμένη λίπανση του κόλπου είναι δυνατό να είναι το αποτέλεσμα γενικότερου άγχους ή ανησυχίας για την ίδια τη σεξουαλική επαφή, ειδικά σε νεαρές κοπέλες, λόγω έλλειψης εμπειρίας. Επιπλέον το άγχος μπορεί να προκαλέσει έντονη σύσπαση των μυών του κόλπου και πίεση η οποία θα δυσκολέψει την είσοδο. Στο σημείο αυτό και ιδιαίτερα σε ότι αφορά τα νεαρά ζευγάρια, θα πρέπει να τονισθεί και η σημασία του προσεκτικού χειρισμού από τον σύντροφο. Τέλος, σε περιόδους μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό και σε γυναίκες στην περίοδο της εμμηνόπαυσης, η πτώση των επιπέδων των οιστρογόνων συχνά προκαλεί έντονη ξηρότητα στον κόλπο. Για την αντιμετώπιση της ξηρότητας, ο γιατρός σας είναι πιθανό να συστήσει την εφαρμογή ειδικής κρέμας σε μορφή γέλης (gel), ώστε να αποκατασταθεί η φυσιολογική υγρασία του κόλπου. Σε ότι αφορά το ψυχολογικό κομμάτι, η συζήτηση με τον σύντροφο μπορεί να φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Σε πολλές περιπτώσεις όμως ο πόνος δεν περιορίζεται μόνο κατά την είσοδο, αλλά περιγράφεται ως διαρκής πόνος και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι αρκετά έντονος και να σχετίζεται με συγκεκριμένες στάσεις.

Μολύνσεις από μύκητες και βακτήρια αποτελούν πιθανή αιτία πρόκλησης πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή, ο οποίος συχνά συνοδεύεται από αλλαγή στην ποσότητα, το χρώμα και την οσμή των κολπικών υγρών. Ακόμα και λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος μπορούν να προκαλέσουν έντονο πόνο. Η επίσκεψη στον γυναικολόγο στην περίπτωση αυτή είναι απαραίτητη προκειμένου να εκτιμηθεί το πρόβλημα και να χορηγηθεί η κατάλληλη αγωγή.

Πυελικές φλεγμονές από μολύνσεις του κόλπου που δε θεραπεύτηκαν άμεσα (όπως τραχηλίτιδα ή σαλπιγγίτιδα) προκαλούν έντονο πόνο και χρήζουν άμεσης θεραπείας.

Αλλεργικές αντιδράσεις σε κολπικά αντισυλληπτικά ή στο υλικό του προφυλακτικού μπορεί να προκαλέσουν δερματικά προβλήματα με επακόλουθο πόνο κατά την τριβή. Επίσης, δερματικά εκζέματα στην περιοχή μπορεί να είναι η αιτία έντονου πόνου.

Γυναικολογικά προβλήματα όπως κύστεις των ωοθηκών (συνήθως πόνος στη μία πλευρά) και ινομυώματα, ιδιαίτερα όταν το μέγεθός τους είναι μεγάλο, και αναστροφή της μήτρας κάνουν τη συνουσία επώδυνη. Αντίστοιχα και η ενδομητρίωση, η οποία δημιουργεί κύστεις στις ωοθήκες, πυελικές συμφύσεις και δυσμηνόρροια είναι υπεύθυνη για τον έντονο πόνο και μάλιστα σε πολλές γυναίκες νεαρής ηλικίας. Στην περίπτωση αυτή, ο πόνος δεν περιορίζεται μόνο κατά την επαφή.

Ανατομικοί παράγοντες όπως διάφραγμα κόλπου, ατροφία του κόλπου, στενός ή ανελαστικός παρθενικός υμένας, μπορούν να προκαλέσουν πόνο ή και αδυναμία πραγματοποίησης της σεξουαλικής επαφής. Οι ανατομικές ανωμαλίες παρουσιάζονται με τη γέννηση, αλλά είναι δυνατό να προκύπτουν και από τραυματισμούς, χειρουργικές επεμβάσεις ή ακτινοβολίες. Συνήθως η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί άμεση λύση.

Σε πολλές περιπτώσεις ο πόνος εκδηλώνεται έντονα σε συγκεκριμένες στάσεις και κατά τη βαθειά διείσδυση. Αυτό υποδηλώνει οπίσθια κλίση της μήτρας (η μήτρα δεν είναι ευθυγραμμισμένη με το υπόλοιπο σώμα), φαινόμενο το οποίο δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα στην υγεία ή τη γονιμότητα. Ο πόνος θα ελαχιστοποιηθεί με την αλλαγή της στάσης.

Ο πόνος κατά την επαφή μπορεί να οφείλεται σε οργανικά ή ψυχολογικά αίτια και στερεί την απόλαυση όχι μόνο από τη γυναίκα αλλά και από τον σύντροφό της, προκαλώντας προβλήματα στην ερωτική ζωή του ζευγαριού. Το πρώτο βήμα είναι ο διάλογος με το σύντροφο ώστε να κατανοήσει το πρόβλημα. Μη διστάζετε να του ζητάτε να σταματήσει ή να αλλάξει θέση κατά τη διάρκεια της επαφής. Με τον τρόπο αυτό θα ηρεμήσετε και θα μειωθεί το ενδεχόμενο άγχος που μπορεί να δημιουργήσει φαύλο κύκλο στο πρόβλημα. Ο προσδιορισμός της αιτίας που προκαλεί τον πόνο θα οδηγήσει και στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπισθεί. Η συζήτηση με τον γυναικολόγο είναι απαραίτητη όχι μόνο σε επίπεδο αντιμετώπισης, αλλά και με τη μορφή ετήσιου προληπτικού ελέγχου. Η πρόληψη θα βοηθήσει στον εντοπισμό καταστάσεων που είναι πιθανό να συνδέονται με τον πόνο σε αρχικό στάδιο.

Βασίλης Κελλάρης MD – Phd – MSc
Μαιευτήρας – Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Βασίλης Κελλάρης Γυναικολόγος