Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ΣΠΩ/PCOS) αποτελεί το συνηθέστερο ορμονικό πρόβλημα σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, με ποσοστό να ξεπερνάει το 8%. Το σύνδρομο έχει κληρονομική βάση και, αν και η αιτιολογία του δεν έχει επαρκώς διασαφηνιστεί, δεν έχει αποκλεισθεί η γενετική προδιάθεση. Εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία και είναι ιδιαίτερα σημαντική η άμεση αντιμετώπιση και ρύθμιση των συμπτωμάτων, δεδομένου ότι μακροπρόθεσμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στην υγεία (καρδιαγγειακά προβλήματα, διαταραχές στο μεταβολισμό, αδυναμία τεκνοποίησης).

Οι γυναίκες που πάσχουν από το ΣΠΩ έχουν τουλάχιστον δύο από τα εξής:

  • Διαταραχές της ωοθυλακιορρηξίας και της περιόδου (αραιομηνόρροια ή αμηνόρροια)
  • Αυξημένα ανδρογόνα στο αίμα (υπερανδρογοαναιμία)
  • Πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα (τουλάχιστον 10-12 κύστεις διαμέτρου 8mm ή και μεγαλύτερων)

Αυτό σημαίνει ότι μία έφηβη που θα παρατηρήσει διαταραχές στον έμμηνο κύκλο της ή κλινικές εκδηλώσεις της υπερανδρογοναιμίας όπως αυξημένη τριχοφυία (κυρίως στα χέρια στην κοιλιά στο πηγούνι στο πρόσωπο), θα πρέπει να αναζητήσει τη βοήθεια ειδικού. Άλλα συμπτώματα (μεμονωμένα ή σε συνδυασμό) που θα αποτελέσουν λόγους ανησυχίας και πρέπει να συζητηθούν είναι έντονη λιπαρότητα και ακμή, κοιλιακός πόνος, αδικαιολόγητα αυξημένο βάρος, υψηλή χοληστερίνη, υψηλή πίεση, ροχαλητό και άπνοιες κατά τη διάρκεια του ύπνου και διαβήτης τύπου 2.

Προκειμένου να διαγνωσθεί το σύνδρομο, απαραίτητη είναι η επίσκεψη σε γυναικολόγο και ενδοκρινολόγο, ώστε να ληφθεί το πλήρες ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, να πραγματοποιηθούν γυναικολογικές εξετάσεις, να καταγραφεί το ορμονικό προφίλ και να πραγματοποιηθεί μέτρηση σακχάρου.

Ο γυναικολόγος θα πραγματοποιήσει υπέρηχο, όπου θα εντοπισθούν ωοθήκες μεγαλύτερου μεγέθους από το σύνηθες, με πολλές μικρές κύστεις στο εσωτερικό τους, καθώς και αυξημένου πάχους ενδομήτριο (εσωτερική επένδυση της μήτρας).

Για την τελική διάγνωση θα πρέπει να αποκλεισθούν άλλα αίτια που προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Δεν υπάρχει θεραπεία του συνδρόμου και αντικειμενικά αποτελεσματική λύση. Η αντιμετώπιση περιορίζεται στη διαχείριση των συμπτωμάτων έτσι ώστε να διατηρούνται σε ύφεση και κάθε περιστατικό αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα, με βάση τις προσωπικές ανάγκες και απαιτήσεις. Συγκεκριμένα, οι προσεγγίσεις αφορούν στη ρύθμιση του κύκλου, τον  περιορισμό  της ανεπιθύμητης τριχοφυίας, την αποφυγή προβλημάτων γονιμότητας και τη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Συχνά, σε νεαρές ηλικίες όπου η σύλληψη δεν είναι επιθυμητή, ο γιατρός προτείνει τη χρήση αντισυλληπτικών για τη ρύθμιση του κύκλου και την αντιμετώπιση της ακμής. Η θεραπείες με laser μπορούν να δώσουν μία άκρως ικανοποιητική λύση σε έντονα προβλήματα τριχοφυίας. Τέλος, η διατήρηση ιδανικού βάρους, μπορεί να επαναφέρει φυσιολογικό έμμηνο κύκλο. Και στις περιπτώσεις αυτές λοιπόν, συνίσταται προσεγμένη διατροφή και άσκηση.

Βασίλης Κελλάρης MD – Phd – MSc
Μαιευτήρας – Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Βασίλης Κελλάρης Γυναικολόγος